Η τρίτη ισοπαλία του Ρώσου σκακιστή

Ο Ρώσος σκακιστής έφερε για τρίτη φορά ισοπαλία στο Τουρνουά Διεκδικητών. Μισός βαθμός που πλέον δεν μοιάζει καθόλου με σύμπτωση

Στο Τουρνουά Διεκδικητών οι ισοπαλίες αρχίζουν πολύ γρήγορα να χωρίζονται σε δύο κατηγορίες. Οι μεν βοηθούν έναν παίκτη να παραμείνει στη μάχη, οι δε μετατρέπονται σταδιακά σε ένα ανησυχητικό υπόβαθρο. Όλο και περισσότερο, η ιστορία του Αντρέι Εσιπένκο ανήκει πλέον στη δεύτερη κατηγορία: ολοκλήρωσε και την παρτίδα του πέμπτου γύρου ειρηνικά, και αυτή η ισοπαλία έγινε ήδη η τρίτη του στο τουρνουά. Η συνάντησή του με τον Ρ. Πραγκνανάνταα τελείωσε με επανάληψη κινήσεων, παρότι τα περισσότερα κομμάτια παρέμεναν ακόμη στη σκακιέρα. Η FIDE περιέγραψε την παρτίδα ως σταθερή και ήρεμη, χωρίς πραγματικό πλεονέκτημα για καμία από τις δύο πλευρές.

Ένα στεγνό αποτέλεσμα που κρύβει ένα σημαντικό μήνυμα

Τυπικά, η είδηση ακούγεται ουδέτερη: ο Ρώσος σκακιστής πήρε άλλον έναν μισό βαθμό. Όμως στο πλαίσιο του Τουρνουά Διεκδικητών, τέτοια αποτελέσματα δεν υπάρχουν ποτέ στο κενό. Μετά από πέντε γύρους, ο Εσιπένκο έχει ήδη συγκεντρώσει μια ολόκληρη σειρά από ισοπαλίες, και αυτό από μόνο του έχει εξελιχθεί σε ξεχωριστή ιστορία της εκκίνησής του. Έχει ήδη μοιραστεί τον βαθμό με τον Χικάρου Νακαμούρα και τον Ματίας Μπλούμπαουμ, και τώρα και με τον Πραγκνανάνταα. Την ίδια στιγμή, είχε ήδη και ήττες μέχρι εκείνο το σημείο, οπότε οι νέες ισοπαλίες δεν τον σπρώχνουν τόσο προς τα πάνω όσο τον εμποδίζουν από το να πέσει εντελώς προς τα κάτω.

Και ακριβώς εδώ αρχίζει η βασική διττότητα.
Από τη μία πλευρά, μια ισοπαλία απέναντι σε έναν ισχυρό αντίπαλο σε ένα τέτοιο τουρνουά δεν είναι καταστροφή. Από την άλλη, όταν γίνεται ήδη η τρίτη μέσα σε τόσο σύντομο διάστημα, εμφανίζεται η αίσθηση ότι ο παίκτης μένει διαρκώς κάπου ανάμεσα στην πραγματική μάχη και στην ανεκπλήρωτη προοπτική. Στην κούρσα των Διεκδικητών, αυτό είναι μια επικίνδυνη κατάσταση: παραμένεις ακόμη ζωντανός, αλλά οι πρωτοπόροι προχωρούν πιο γρήγορα απ’ όσο προλαβαίνεις να τους ακολουθήσεις. Η βαθμολογία μετά τον πέμπτο γύρο το επιβεβαίωσε: ο Σιντάροφ βρισκόταν ήδη στο +4, ενώ ο Καρουάνα έμενε κοντά μετά από ακόμη μία νίκη.

Πώς εξελίχθηκε η παρτίδα με τον Πραγκνανάνταα

Σύμφωνα με τη FIDE, η παρτίδα ανάμεσα στον Εσιπένκο και τον Πραγκνανάνταα εξελίχθηκε στο σύστημα Τσούκερτορτ. Τίποτα πραγματικά εκρηκτικό δεν συνέβη στο άνοιγμα. Αντίθετα, η επίσημη αναφορά υπογράμμισε ότι από θεωρητική άποψη η παρτίδα δεν πρόσφερε τίποτα το εντυπωσιακό: μια σταθερή, πρακτική επιλογή, μετά την οποία οι παίκτες έφτασαν αρκετά γρήγορα στην επανάληψη κινήσεων. Ιδιαίτερα ενδεικτικό είναι ότι η ειρήνη υπογράφηκε με τη σκακιέρα ακόμη αρκετά γεμάτη — δηλαδή χωρίς μακρόσυρτη τεχνική πίεση και χωρίς δραματικό φινάλε στο φινάλε.

Αυτό λέει πολλά για τον χαρακτήρα αυτού του αποτελέσματος.
Δεν ήταν το είδος της ισοπαλίας που σώζεται από χειρότερη θέση. Και δεν ήταν επίσης το είδος που γεννιέται ύστερα από έναν εξάωρο αγώνα εξάντλησης. Περισσότερο έμοιαζε με μια παρτίδα στην οποία καμία από τις δύο πλευρές δεν μπορούσε ή δεν ήθελε πραγματικά να σπρώξει τα πράγματα προς το ρίσκο. Για τον Πραγκνανάνταα, ένα τέτοιο αποτέλεσμα μπορεί ακόμη να θεωρηθεί λειτουργικό. Για τον Εσιπένκο, είναι πιο περίπλοκο, επειδή στη δική του θέση στη βαθμολογία η ουδετερότητα έχει ήδη αρχίσει να λειτουργεί εις βάρος του.

Γιατί η τρίτη συνεχόμενη ισοπαλία μοιάζει ήδη πιο βαριά από την πρώτη

Στη μεγάλη διαδρομή ενός Τουρνουά Διεκδικητών, μία μόνο ισοπαλία σχεδόν δεν σημαίνει τίποτα. Δύο μπορούν ακόμη να εξηγηθούν από το ύφος συγκεκριμένων ζευγαρωμάτων. Όταν όμως γίνονται τρεις, αρχίζουν να σχηματίζουν μια εικόνα του τουρνουά. Και για τον Εσιπένκο, αυτή η εικόνα μοιάζει αυτή τη στιγμή ως εξής: υπάρχουν επιμέρους καλές φάσεις, αλλά δεν υπάρχει σταθερός ρυθμός ανόδου.

Στον δεύτερο γύρο, για παράδειγμα, έπαιξε πολύ αξιόλογα απέναντι στον Νακαμούρα. Σύμφωνα με την ανασκόπηση της FIDE, ο Εσιπένκο κατάφερε μάλιστα να κερδίσει ένα πιόνι και να πιέζει για πολλή ώρα, όμως ο Αμερικανός αμύνθηκε σχεδόν άψογα στο φινάλε με πύργους. Ήταν μια ισοπαλία μετά την οποία μπορούσε κανείς να πει: ναι, ο πλήρης βαθμός δεν ήρθε, αλλά η φόρμα και το περιεχόμενο γεννούν αισιοδοξία. Στον πέμπτο γύρο, η αίσθηση είναι διαφορετική. Εδώ η ισοπαλία μοιάζει περισσότερο με αποτέλεσμα χωρίς ξέσπασμα παρά με επιβεβαίωση δύναμης.

Τι σημαίνει αυτό για τη μάχη του τουρνουά

Το πιο δυσάρεστο κομμάτι αυτής της ιστορίας δεν βρίσκεται καν στην ίδια την παρτίδα, αλλά σε όσα συνέβαιναν γύρω της. Ενώ ο Εσιπένκο και ο Πραγκνανάνταα μοιράζονταν ήρεμα τον βαθμό, ο Τζαβοχίρ Σιντάροφ νικούσε τον Νακαμούρα και έφτανε στο +4 μετά από πέντε γύρους, ενώ ο Φαμπιάνο Καρουάνα κέρδιζε τον Ματίας Μπλούμπαουμ και παρέμενε ο πλησιέστερος διώκτης του πρωτοπόρου. Με άλλα λόγια, στην κορυφή το τουρνουά κινείτο ξανά, ενώ η ισοπαλία του Εσιπένκο απλώς τον σταθεροποιούσε στη μεσαία ζώνη.

Αυτό ακριβώς είναι που κάνει αυτή την τρίτη ισοπαλία τόσο αμφίσημη.
Ένας μισός βαθμός είναι πάντοτε καλύτερος από το μηδέν από μόνος του. Όμως σε μια μορφή διοργάνωσης όπου νικά μόνο ένας, πάρα πολλά ήσυχα αποτελέσματα αρχίζουν γρήγορα να κοστίζουν περισσότερο απ’ όσο φαίνονται. Όχι επειδή η ισοπαλία είναι κακή από μόνη της, αλλά επειδή οι νίκες των άλλων πάνω σε αυτό το φόντο μοιάζουν με επιτάχυνση στην οποία εσύ ακόμη δεν έχεις απάντηση.

Υπάρχει εδώ λόγος για αισιοδοξία;

Ναι, και εξακολουθεί να υπάρχει. Το τουρνουά δεν είναι μικρό: υπήρχε ακόμη μεγάλη διαδρομή μπροστά, και μία μόνο νίκη σε αυτό το επίπεδο μπορεί πράγματι να αλλάξει πολλά. Επιπλέον, ο Εσιπένκο είχε ήδη παρτίδες στις οποίες έδειχνε αρκετά επικίνδυνος ακόμη και για τους ισχυρότερους αντιπάλους. Αυτό σημαίνει ότι το πρόβλημα δεν είναι προς το παρόν μια πλήρης κατάρρευση του παιχνιδιού του, αλλά το γεγονός ότι τα καλά του κομμάτια δεν ενώνονται σε ένα πραγματικό ξέσπασμα. Αυτό το δείχνουν έμμεσα τόσο τα προηγούμενα αποτελέσματά του όσο και ο πολύ διαφορετικός χαρακτήρας των ισοπαλιών του — από τη μαχητική απέναντι στον Νακαμούρα μέχρι την σχεδόν αναίμακτη απέναντι στον Πραγκνανάνταα.

Όμως ο χρόνος για να «μπει» ομαλά στο τουρνουά στενεύει όλο και περισσότερο.
Η τρίτη ισοπαλία είναι εκείνο το σημείο μετά το οποίο γίνεται δύσκολο να συνεχίσει κανείς να λέει: «το τουρνουά τώρα αρχίζει». Έχει ήδη ξεκινήσει, ήδη διαχωρίζεται, ήδη σπρώχνει κάποιους προς τα πάνω και αφήνει άλλους σε κατάσταση αναμονής. Και ο Εσιπένκο βρίσκεται ακριβώς τώρα σε αυτή την επικίνδυνη ζώνη της αναμονής.

Συμπέρασμα

Η τρίτη ισοπαλία του Ρώσου σκακιστή στο Τουρνουά Διεκδικητών δεν είναι μια ηχηρή αποτυχία, αλλά ούτε και μια είδηση με καθαρά θετικό πρόσημο. Στον πέμπτο γύρο, ο Αντρέι Εσιπένκο αναδείχθηκε ήρεμα ισόπαλος με τον Πραγκνανάνταα σε μια παρτίδα όπου δεν προέκυψε πραγματική κρίση για καμία από τις δύο πλευρές. Όμως ακριβώς εξαιτίας αυτής της ηρεμίας το αποτέλεσμα μοιάζει τόσο αμφίσημο: ο βαθμός δεν χάθηκε, αλλά η ευκαιρία για επιτάχυνση γλίστρησε ξανά μακριά.

Μερικές φορές ένα τουρνουά αρχίζει να ξεγλιστρά όχι μετά από μία οδυνηρή ήττα, αλλά μετά από μια σειρά προσεκτικών αποτελεσμάτων που δεν σε αφήνουν να καταρρεύσεις, αλλά ούτε και σου επιτρέπουν να πιαστείς πραγματικά από την κορυφή της βαθμολογίας. Για τον Εσιπένκο, η τρίτη ισοπαλία μοιάζει ακριβώς έτσι — σαν μια στιγμή μετά την οποία δεν αρκεί πια απλώς να αντέχει. Πρέπει πλέον να αλλάξει επιτέλους τον ρυθμό του τουρνουά υπέρ του.