Η Bodhana Sivanandan καταρρίπτει το ρεκόρ της Judit Polgar που κρατούσε 38 χρόνια
Στα 11 της γράφει σκακιστική ιστορία: Η Μποντάνα Σιβαναντάν καταρρίπτει το ρεκόρ 38 ετών της Γιούντιτ Πόλγκαρ
Ορισμένα σκακιστικά ρεκόρ αντέχουν περισσότερο από μια ολόκληρη γενιά παικτών. Οι παγκόσμιοι πρωταθλητές αλλάζουν, νέα αστέρια αναδεικνύονται, οι υπολογιστές φέρνουν επανάσταση στην προετοιμασία — κι όμως, στα βιβλία των ρεκόρ παραμένει το ίδιο όνομα.
Το ρεκόρ της Γιούντιτ Πόλγκαρ παρέμεινε ακατάρριπτο για 38 χρόνια. Τώρα το ξεπέρασε μια μαθήτρια από τη Βρετανία.
Σε ηλικία 11 ετών, επτά μηνών και 16 ημερών, η Μποντάνα Σιβαναντάν συμπλήρωσε τις προϋποθέσεις για τον τίτλο του Διεθνούς Μετρ — νωρίτερα από οποιαδήποτε άλλη σκακίστρια στην ιστορία. Πέτυχε το καθοριστικό αποτέλεσμα στις 23 Οκτωβρίου 2026, στο Ευρωπαϊκό Κύπελλο Συλλόγων στην Μπούντβα του Μαυροβουνίου. Οι απαιτήσεις για τον τίτλο έχουν πλέον καλυφθεί· η επίσημη απονομή του εκκρεμεί μέχρι την έγκριση της FIDE.
Η νίκη που σφράγισε το ρεκόρ
Στην Μπούντβα, η Σιβαναντάν αγωνίστηκε στην πρώτη σκακιέρα της ομάδας She Plays To Win Lionesses A. Το τουρνουά επιφύλασσε ένα φινάλε αντάξιο ενός μεγάλου αθλητικού ορόσημου: όλα κρίθηκαν στον τελευταίο γύρο.
Αντίπαλος της Μποντάνα ήταν η Σουηδή Βικτόρια Γιόχανσον. Η νίκη με τα μαύρα χάρισε στη Βρετανίδα την τρίτη και τελευταία νόρμα Διεθνούς Μετρ. Ολοκλήρωσε τη διοργάνωση με 5½ βαθμούς σε επτά παρτίδες: πέντε νίκες, μία ισοπαλία και μία ήττα. Στη διάρκεια του τουρνουά ξεπέρασε επίσης το απαιτούμενο όριο των 2400 μονάδων Έλο.
Ωστόσο, η πορεία της προς το ρεκόρ ξεκίνησε με μια αποτυχία. Στον πρώτο γύρο, η Μποντάνα ηττήθηκε από την Αλεξάντρα Γκοριάτσκινα. Στη συνέχεια ανέκαμψε, νίκησε τη Διεθνή Μετρ Όλγα Μπαντέλκα και απέσπασε ισοπαλία από τη Γκραν Μετρ Νίνο Μπατσιασβίλι.
Αυτή η διαδρομή αποκαλύπτει σχεδόν τόσα για το σκάκι της όσα και η ηλικία της. Η επιστροφή μετά από μια ήττα στην πρεμιέρα απαιτεί ψυχραιμία: να αντισταθείς στην παρόρμηση να καλύψεις αμέσως το χαμένο έδαφος με κάθε κόστος, να αντιμετωπίσεις δυνατές αντιπάλους χωρίς φόβο και να αφήσεις πίσω σου την προηγούμενη παρτίδα.
Γιατί ο τίτλος του Διεθνούς Μετρ έχει τόση σημασία
Οι διαφορετικές ονομασίες των σκακιστικών τίτλων μπορούν εύκολα να προκαλέσουν σύγχυση σε αυτή την είδηση. Ο τίτλος του Διεθνούς Μετρ — IM — και ο τίτλος της Διεθνούς Μετρ Γυναικών — WIM — είναι διαφορετικοί.
Η Μποντάνα συμπλήρωσε τις προϋποθέσεις για τον ανοιχτό τίτλο IM, τον οποίο μπορούν να αποκτήσουν παίκτες ανεξαρτήτως φύλου. Η συνήθης διαδικασία απαιτεί βαθμολογία Έλο 2400 και τρεις επιδόσεις που πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια, τις λεγόμενες νόρμες. Κάθε νόρμα πιστοποιεί ότι ο παίκτης πέτυχε μια αρκετά υψηλή επίδοση σε διοργάνωση που ανταποκρίνεται στις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Επομένως, η διατύπωση «η νεότερη σκακίστρια» περιγράφει το ηλικιακό ρεκόρ. Ο ίδιος ο τίτλος δεν περιορίζεται στις γυναικείες διοργανώσεις.
Γιατί η σύγκριση με την Πόλγκαρ έχει ιδιαίτερη βαρύτητα
Η Γιούντιτ Πόλγκαρ έφτασε στο ίδιο ορόσημο το 1988, σε ηλικία 12 ετών. Αργότερα, η Ουγγαρέζα ανέβηκε μέχρι την όγδοη θέση της γενικής παγκόσμιας κατάταξης. Το όνομά της έγινε σύμβολο της δυνατότητας των γυναικών να ανταγωνίζονται με επιτυχία τους ισχυρότερους παίκτες του κόσμου.
Η κατάρριψη του ηλικιακού της ρεκόρ θέτει ένα νέο σημείο αναφοράς έπειτα από σχεδόν τέσσερις δεκαετίες.
Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι οι δύο καριέρες θα ακολουθήσουν την ίδια διαδρομή. Ένας τίτλος σε τόσο μικρή ηλικία ανοίγει ευκαιρίες. Η συνέχεια, όμως, εξαρτάται από χιλιάδες αποφάσεις: πώς προπονείται κανείς, ποια τουρνουά επιλέγει, πώς διαχειρίζεται τις αποτυχίες και πώς διατηρεί τη χαρά του παιχνιδιού.
Η σύγκριση με την Πόλγκαρ βοηθά να κατανοήσουμε το μέγεθος του επιτεύγματος. Το μέλλον της Σιβαναντάν παραμένει η δική της ιστορία.
Τρεις νόρμες μέσα σε ένα καλοκαίρι και ένα φθινόπωρο
Η μεγάλη πρόοδος της Μποντάνα δεν περιορίστηκε σε μία επιτυχημένη εβδομάδα στο Μαυροβούνιο. Την πρώτη της νόρμα IM την πέτυχε τον Ιούλιο, στο Dole Open της Γαλλίας. Εκεί νίκησε και τον Γάλλο Γκραν Μετρ Μαρκ’Αντρία Μαουρίτσι, με Έλο 2628 — μια επιτυχία την οποία ανέδειξε και η Επιτροπή Γυναικείου Σκακιού της FIDE.
Η δεύτερη νόρμα ήρθε στη Σκακιστική Ολυμπιάδα του Σεπτεμβρίου στη Σαμαρκάνδη. Αγωνιζόμενη στην πρώτη σκακιέρα της εθνικής Αγγλίας, συγκέντρωσε οκτώ βαθμούς σε 11 παρτίδες. Η τρίτη ακολούθησε στην Μπούντβα. Μέσα σε λίγους μήνες, μια σειρά δυνατών εμφανίσεων οδήγησε στην εκπλήρωση όλων των προϋποθέσεων για τον νέο τίτλο.
Μια ιστορία που ξεκίνησε από ένα σκακιστικό σετ που προοριζόταν για πέταμα
Η Μποντάνα ανακάλυψε το σκάκι σε ηλικία πέντε ετών, στη διάρκεια των περιορισμών της πανδημίας. Βρήκε ένα σκακιστικό σετ ανάμεσα σε αντικείμενα που ο πατέρας της ετοιμαζόταν να πετάξει. Μόλις λίγα χρόνια αργότερα, εκπροσωπούσε ήδη την Αγγλία σε διεθνείς διοργανώσεις.
Είναι εύκολο να δει κανείς σε αυτό το ξεκίνημα μια ευτυχή σύμπτωση. Όμως η ανακάλυψη του σετ εξηγεί μόνο την πρώτη της επαφή με το παιχνίδι. Ανάμεσα σε εκείνη τη στιγμή και το ρεκόρ μεσολάβησαν προπονήσεις, ανάλυση λαθών και παρτίδες απέναντι σε αντιπάλους που δεν της χάριζαν βαθμούς λόγω της μικρής της ηλικίας.
Ο επόμενος αγωνιστικός στόχος της Μποντάνα είναι πλέον ο τίτλος της Γκραν Μετρ. Μίλησε γι’ αυτή τη φιλοδοξία μετά την καθοριστική παρτίδα στην Μπούντβα.
Για την ιστορία του σκακιού, η 23η Οκτωβρίου σήμανε το τέλος ενός ρεκόρ που άντεξε 38 χρόνια. Για την ίδια τη Σιβαναντάν ήταν ακόμη ένα ορόσημο — με μια νέα σκακιέρα, έναν νέο αντίπαλο και την επόμενη κίνηση να την περιμένουν.