The Great Match στο Μπουένος Άιρες: Capablanca εναντίον Alekhine
Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Σκακιού 1927: Η μέρα που κατέρρευσε η αήττητη φήμη
Ο αναπόφευκτος αγώνας
Μέχρι το 1927, όλα στον κόσμο του σκακιού ήταν ξεκάθαρα. Ο Καπαμπλάνκα και ο Αλεχίν έπρεπε να συναντηθούν — το ερώτημα δεν ήταν «αν», αλλά «πότε». Ο ένας θεωρούνταν σχεδόν τέλειος σκακιστής, ο άλλος ήταν ένας άνθρωπος που ζούσε με στόχο να ανατρέψει αυτόν τον τέλειο πρωταθλητή.
Ο Χοσέ Ραούλ Καπαμπλάνκα έπαιζε τόσο αβίαστα που φαινόταν ότι δεν χρειάζεται καν να προσπαθεί. Τα παιχνίδια του ήταν καθαρά, λογικά και σχεδόν αψεγάδιαστα. Φαινόταν αδύνατο να τον νικήσει κανείς.
Αλλά ο Αλεξάντερ Αλεχίν είχε άλλη άποψη. Για εκείνον, αυτό το ματς δεν ήταν απλώς μια ευκαιρία — ήταν ο σκοπός της ζωής του.
Ο μακρύς δρόμος προς τον τίτλο
Μετά τη νίκη του επί του Λάσκερ το 1921, ο Καπαμπλάνκα κρατούσε σταθερά την σκακιστική κορώνα. Οι αντίπαλοι ερχόταν και έφευγαν, αλλά εκείνος παρέμενε στην κορυφή. Ειλικρινά, φαινόταν ότι θα μπορούσε να παραμείνει εκεί για πάντα.
Ένα επιπλέον εμπόδιο ήταν οι κανόνες του Λονδίνου του 1922, που είχε καθορίσει ο ίδιος ο Καπαμπλάνκα. Σύμφωνα με αυτούς, ένας προκλητής έπρεπε να πληρώσει 10.000 δολάρια για να αποκτήσει το δικαίωμα να παίξει για τον τίτλο — ένα ποσό σχεδόν απροσπέλαστο για την εποχή.
Πολλοί το θεωρούσαν έναν βολικό τρόπο να προστατευτεί από επικίνδυνους αντιπάλους. Αλλά ο Αλεχίν δεν υποχώρησε. Το 1927 κατάφερε να συγκεντρώσει τα χρήματα και τελικά πέτυχε αυτό που κυνηγούσε χρόνια.
Μπουένος Άιρες: Σκηνή ενός μεγάλου δράματος
Ο αγώνας διεξήχθη στο Μπουένος Άιρες από τις 16 Σεπτεμβρίου έως 29 Νοεμβρίου 1927. Η πόλη ζούσε και ανέπνεε σκάκι. Δεν ήταν μόνο ένα αθλητικό γεγονός, αλλά και πολιτιστικό φαινόμενο.
Υπάρχει και μια συμβολική στιγμή: στις 5 Νοεμβρίου 1927, κατά τη διάρκεια του αγώνα, ο Αλεχίν έλαβε την γαλλική υπηκοότητα. Φαινόταν να υπογραμμίζει ότι δεν ήταν πλέον απλώς ένας προκλητής από το παρελθόν, αλλά εκπρόσωπος μιας νέας εποχής.
Η μορφή του αγώνα ήταν αυστηρή:
-
παίζονταν έως 10 νίκες,
-
οι ισοπαλίες μετρούσαν αλλά δεν προσέφεραν νίκη,
-
ο αριθμός των παιχνιδιών ήταν απεριόριστος.
Με άλλα λόγια, ο αγώνας μπορούσε να διαρκέσει όσο χρειαζόταν.
Σύγκρουση στυλ
Τα στυλ τους ήταν εντελώς διαφορετικά.
Ο Καπαμπλάνκα αντιπροσώπευε:
-
ηρεμία,
-
ακρίβεια,
-
τέλεια τεχνική,
-
ελάχιστος κίνδυνος.
Ο Αλεχίν αντιπροσώπευε:
-
πίεση,
-
σύνθετες θέσεις,
-
μάχη μέχρι την τελευταία κίνηση,
-
συνεχής ψυχολογική πίεση.
Στο χαρτί, ο Καπαμπλάνκα παρέμενε το φαβορί. Αλλά στο ταμπλό, η λογική άρχισε να αποτυγχάνει.
Πώς κατέρρευσε ο μύθος
Στην αρχή όλα πήγαιναν ομαλά. Αλλά σταδιακά έγινε σαφές: ο Αλεχίν επέβαλε στον πρωταθλητή δυσάρεστες θέσεις. Οδήγησε τα παιχνίδια σε περιοχές χωρίς έτοιμες λύσεις, όπου κάθε κίνηση απαιτούσε προσεκτικό υπολογισμό.
Και τότε συνέβη το απίστευτο — ο Καπαμπλάνκα άρχισε να κάνει λάθη. Όχι καταστροφικά ή εμφανή, αλλά αρκετά για να χάσει τον έλεγχο. Ο Αλεχίν το ένιωσε και πίεσε ακόμα περισσότερο.
Ο αγώνας τραβούσε, η ένταση αυξανόταν και το ψυχολογικό πλεονέκτημα μετατοπιζόταν όλο και περισσότερο προς τον προκλητή.
Ένας νέος πρωταθλητής
Στα τέλη Νοεμβρίου ήταν σαφές: η εποχή του Καπαμπλάνκα είχε τελειώσει.
Ο Αλεξάντερ Αλεχίν νίκησε και έγινε ο τέταρτος Παγκόσμιος Πρωταθλητής Σκακιού.
Τελικό σκορ:
-
10 νίκες για τον Αλεχίν,
-
3 νίκες για τον Καπαμπλάνκα,
-
25 ισοπαλίες.
Αυτή η ήττα ήταν η πρώτη του Καπαμπλάνκα σε αγώνα για τον τίτλο — και η πιο επώδυνη.
Γιατί δεν έγινε ρεβάνς
Σύμφωνα με τους ίδιους κανόνες του Λονδίνου, τώρα ο Καπαμπλάνκα θα έπρεπε να πληρώσει 10.000 δολάρια για να παίξει ρεβάνς. Αλλά η μοίρα του έπαιξε άσχημο παιχνίδι: ποτέ δεν κατάφερε να συγκεντρώσει το ποσό.
Η ρεβάνς, που περίμεναν εκατομμύρια, δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ.
Ένας αγώνας που άλλαξε το σκάκι
Το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα του 1927 αποτέλεσε σημείο καμπής:
-
έληξε η εποχή του «άψογου» πρωταθλητή,
-
το σκάκι έγινε πιο σκληρό και βαθύ,
-
η προετοιμασία και η ψυχολογία ήρθαν στο προσκήνιο.
Ο Αλεχίν δεν κέρδισε μόνο τον τίτλο. Έδειξε ότι το σκάκι είναι μάχη, και όχι μόνο ομορφιά και τεχνική.
Αυτός ο αγώνας απέδειξε ένα απλό γεγονός: ακόμη και το πιο τέλειο στυλ μπορεί να καταρριφθεί αν αντιμετωπιστεί από κάποιον που είναι έτοιμος να φτάσει μέχρι το τέλος.
Από το 1927 και μετά, το σκάκι έγινε όπως το γνωρίζουμε σήμερα.